ACAT Nederland

Elk mens is uniek en waardevol, mensenrechten zijn een essentieel goed. Deze overtuiging is vastgelegd in de Verklaring van de Rechten van de Mens.
Naast ons christelijk standpunt werken wij binnen ACAT vanuit genoemde Verklaring. Wij geven hieronder enkele fragmenten uit deze Verklaring van de Rechten van de Mens, gedownload van de site: www.unric.org

Hoofdstuk 4
De Rechten van de Mens

• Instrumenten voor de rechten van de mens
• Het Internationaal Statuut van de rechten van de mens
• Bepaling van de universele rechten
• Economische, sociale en culturele rechten
• Burgerrechten en politieke rechten
• Andere verdragen
• Andere regelgeving
• Conferentie voor de rechten van de mens
• Het mensenrechtenapparaat
• De Mensenrechtencommissie
• Hoge VN-Commissaris voor de Rechten van de Mens
• Bevordering en bescherming van de mensenrechten
• Speciale rapporteurs en werkgroepen
• Recht op ontwikkeling
• Arbeidsrecht
• De strijd tegen discriminatie
• Apartheid
• Racisme
• De rechten van vrouwen • Vrouwenconferenties
• De rechten van het kind
• Bescherming van minderheden
• Inheemse volkeren
• Andersvaliden
• Migrerende werknemers
• Jusititiebeleid
• Prioriteiten voor de toekomst
——————————————————————————–

Een van de grote verwezenlijkingen van de VN is de gestage totstandkoming van een uitgebreid mensenrechtenstelsel – een universeel, internationaal beschermd pakket rechtsregels waarbij alle landen zich kunnen aansluiten en waarnaar alle mensen kunnen streven. De organisatie heeft een uitgebreide reeks internationaal aanvaarde rechten gedefinieerd, met inbegrip van economische, sociale, culturele, politieke en burgerlijke rechten en heeft ook mechanismen opgezet om deze rechten te bevorderen en te beschermen, en om regeringen te steunen bij hun plichten ter zake.

Dit juridisch kader is gebaseerd op het VN-Handvest en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die respectievelijk in 1945 en 1948 door de Algemene Vergadering werden aangenomen. Sindsdien heeft de VN de wetgeving inzake de mensenrechten steeds verder verbreed: ze omvat nu specifieke normen voor vrouwen, kinderen, andersvaliden, minderheden, migranten en andere kwetsbare bevolkingsgroepen. Al deze mensen hebben nu rechten die hen beschermen tegen discriminerende praktijken die van oudsher bestonden in vele gemeenschappen.

Deze rechten zijn uitgebreid met baanbrekende besluiten van de Algemene Vergadering, die geleidelijk hun universaliteit en ondeelbaarheid hebben vastgelegd, evenals de verwevenheid van de mensenrechten met ontwikkeling en democratie. Voorlichtingscampagnes wijzen mensen op hun onvervreemdbare rechten, terwijl met opleidingsprogramma’s en technisch advies talrijke nationale justitiële en strafrechtelijke systemen worden versterkt. Het controlesysteem van de VN voor de naleving van de bepalingen van de mensenrechtenverdragen heeft inmiddels dankzij zijn opmerkelijke samenhang veel gewicht in de lidstaten.

Bevordering en bescherming van de mensenrechten
De rol en het bereik van de VN-activiteiten op het vlak van de bevordering en bescherming van mensenrechten blijven groeien. Waarborgen dat de menselijke waardigheid van ‘de volken van de Verenigde Naties’‚ in wier naam het Handvest is geschreven, ten volle wordt gerespecteerd, geldt als de centrale opdracht. Het VN-apparaat is internationaal op veel fronten actief:
- Als universeel geweten – De VN heeft het voortouw genomen in het opstellen van internationale normen voor wenselijk gedrag van landen. De organisatie richt de aandacht van de wereld onophoudelijk op praktijken die deze normen dreigen te ondermijnen. Met een brede waaier van verklaringen en conventies bevestigt de Algemene Vergadering de algemeengeldigheid van de beginselen inzake de mensenrechten.
- Als wetgever – De VN heeft de aanzet gegeven tot een ongekende codificering van regels van internationaal recht. De mensenrechten van vrouwen, kinderen, (politieke) gevangenen en mentaal gehandicapten, en het verbod op schendingen daarvan in de vorm van genocide, rassendiscriminatie en foltering, maken nu ook deel uit van de internationale wetgeving die in het begin vrijwel uitsluitend gericht was op de relaties tussen staten.
- Als toezichtsorgaan – Het is belangrijk dat mensenrechten niet alleen worden geformuleerd, maar ook worden beschermd. Daarbij speelt de VN een belangrijke rol. Het Internationaal verdrag voor burgerrechten en politieke rechten, en dat voor economische, sociale en culturele rechten (1966) zijn vroege voorbeelden van verdragen die internationale organen de bevoegdheid geven staten te controleren bij de naleving van hun verplichtingen. Verdragsorganen, speciale rapporteurs en werkgroepen van de Mensenrechtencommissie beschikken over procedures en
mechanismen om de naleving van internationale normen te controleren en mogelijke schendingen te onderzoeken. Hun besluiten bij specifieke gevallen leggen een zodanig moreel gewicht in de schaal dat maar weinig regeringen deze naast zich durven neer te leggen.
- Als zenuwcentrum – OHCHR ontvangt berichten van groepen en individuen over schendingen van hun mensenrechten. Jaarlijks bereiken het Bureau meer dan 100.000 klachten.

OHCHR verwijst deze klachten door naar de bevoegde VN-organen en -mechanismen en houdt daarbij rekening met de implementatieprocedures die in verdragen en resoluties werden opgenomen. Verzoeken voor dringende tussenkomst kunnen per fax (+41 22 917 9022) of per e-mail (tb-petitions@ohchr.org) direct naar OHCHR worden gestuurd.
- Als verdediger – Als een rapporteur of voorzitter van een werkgroep informatie krijgt over een mogelijk ernstige schending van de mensenrechten – bijvoorbeeld foltering of dreigende executies – zendt hij of zij een dringende boodschap naar de betrokken regering waarin verzocht wordt om opheldering en om garanties ten aanzien van de bescherming van de rechten van het vermoedelijke slachtoffer.
- Als onderzoeker – De VN verzamelt mensenrechtengegevens die essentieel zijn voor de ontwikkeling en toepassing van de wetgeving inzake mensenrechten. Zo legde onderzoek in verschillende landen de basis voor het opstellen van een overeenkomst voor de bescherming van de rechten van inheemse volkeren. Onderzoeken en verslagen die OHCHR voorbereidt op verzoek van VN-organen kunnen tot aanbevelingen leiden voor beleid en nieuwe procedures en instellingen die de naleving van de mensenrechten kunnen vergroten.
- Als beroepsinstantie – Krachtens het Eerste facultatieve protocol bij het Internationale verdrag voor burgerrechten en politieke rechten, het Internationale verdrag voor de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie, het Verdrag tegen foltering en het Facultatieve protocol bij het Verdrag over de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, kunnen individuen klachten indienen tegen staten die de beroepsprocedure hebben aanvaard, zodra alle nationale beroepsmogelijkheden zijn uitgeput. Daarnaast behandelt de Mensenrechtencommissie jaarlijks ook talrijke klachten die worden ingediend door individuen en NGO’s.
- Als verzamelaar van gegevens – De Mensenrechtencommissie heeft mechanismen ingesteld om bepaalde schendingen en misbruiken in een bepaald land te verifiëren en erover te rapporteren. Deze politiek gevoelige en vaak gevaarlijke taak op humanitair vlak wordt toevertrouwd aan speciale rapporteurs, vertegenwoordigers of werkgroepen. Zij verzamelen gegevens, houden contact met lokale groepen en overheden, begeven zich ter plaatse (mits toelating van de regering) en doen aanbevelingen voor de bevordering van de naleving van de mensenrechten.
- Als discrete diplomaat – De Secretaris-Generaal en de Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens bespreken mensenrechtenkwesties – zoals het vrijlaten van gevangenen of het omzetten van doodstraffen – op vertrouwelijke basis met lidstaten. Met het doel grove schendingen te voorkomen kan de Mensenrechtencommissie de Secretaris-Generaal verzoeken om tussenkomst of om het afvaardigen van een deskundige teneinde een specifieke mensenrechtenkwestie te onderzoeken. De Secretaris-Generaal kan die stille diplomatie ook aanwenden in het kader van zijn ‘goede diensten’ om zo de gegronde bezorgdheid van de Verenigde Naties te kennen te geven en schendingen te beteugelen.

Jusititiebeleid
De VN streeft ernaar de bescherming van de mensenrechten ook op justitieel niveau aan te scherpen. Als individuen voorwerp zijn van onderzoek door staatsinstellingen of als ze worden aangehouden, onder voorarrest geplaatst, aangeklaagd, berecht of gevangengezet, dan moeten bij deze rechtgang te allen tijde hun mensenrechten zijn gewaarborgd.
De VN heeft normen en regels geformuleerd die moeten strekken tot voorbeeld voor nationale wetgeving in verband met de behandeling van gevangenen, de bescherming van jonge gedetineerden, vuurwapengebruik door de politie, het optreden van ordehandhavers, de rol van advocaten en het openbaar ministerie, en de rechterlijke onafhankelijkheid. Veel normen zijn tot stand gekomen binnen de VN-Commissie voor misdaadpreventie en strafrecht en het Centrum voor internationale misdaadpreventie.
OHCHR voert een technisch hulpprogramma dat zich richt op educatie inzake mensenrechten van wetgevers, rechters, advocaten, wetshandhavers, gevangenisfunctionarissen en strijdkrachten.

Prioriteiten voor de toekomst
Ondanks alle inspanningen van de VN worden in de hele wereld de mensenrechten nog massaal geschonden. Vijftig jaar na aanvaarding van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens blijven schendingen van alle mogelijke mensenrechten tot het nieuws van de dag horen. Deze media-aandacht is deels toe te schrijven aan een groter bewustzijn van de mensenrechten en aan het scherpere toezicht op belangrijke mensenrechtenkwesties, met name kindermisbruik, geweld tegen vrouwen en bepaalde inbreuken die tot voor kort op basis van bepaalde tradities maatschappelijk werden aanvaard.
Zeker, de maatregelen ter bescherming en bevordering van de mensenrechten zijn strenger dan ooit en sluiten steeds nauwer aan bij de strijd om sociale rechtvaardigheid, economische ontwikkeling en democratie. In zijn hervormingsprogramma voor de VN verklaarde Secretaris-Generaal Kofi Annan dat de mensenrechten de rode draad zouden gaan vormen in het beleid en de verschillende programma’s. En dat is een feit. Het doortastend optreden van de Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens en de groeiende samenwerking en coördinatie binnen het VN-systeem vormen het concrete bewijs van de toegenomen daadkracht van de VN in de strijd voor de mensenrechten.

Het bestuur van ACAT Nederland